Vertrouwen, opgebouwd
door te luisteren.

Een moment dat mij altijd is bijgebleven, was tijdens de voorbereiding van een concert van pianist Ivo Pogorelich.

Ik had de concertvleugel eerder die dag gestemd. Na het inspelen ben ik vlak voor aanvang van het concert opnieuw naar het instrument gegaan en heb ik de vleugel nogmaals volledig op mijn gehoor nagelopen.

Bij die tweede stemming luisterde ik niet alleen naar afzonderlijke tonen, maar vooral naar het geheel: naar de onderlinge verhoudingen, de spanning in de intervallen, de octaven, de boventonen en de manier waarop de klank door het hele instrument liep.

Toen Pogorelich daarna opnieuw speelde, zei hij:

“Ah… the notes are connected.”

— Ivo Pogorelich

Voor mij was dat een bijzonder moment, omdat die paar woorden precies samenvatten wat ik met een gehoormatige stemming probeer te bereiken.

Een piano is geen verzameling losse tonen. Iedere toon staat in relatie tot alle andere. Wanneer die relaties kloppen, ontstaat er samenhang en gaat de piano als één instrument spreken.

Dat is voor mij het verschil tussen afzonderlijke tonen correct zetten en een werkelijk muzikale stemming maken.